Hassa ve Çevresindeki Milli Mücadeleye Katılanlar

Hatay’da İlk Silahlı Çatışmaya Katılanlar:

Kara Hasan Paşa (DÖRTYOL)

Deli Mustafa Ağa (DÖRTYOL) Atatürk’ün has arkadaşı.

Muhacir Hasan

Tiyekli Mulla Ömer Hoca’nın oğulları : Mehmet KARA: Şemsettin SERT’in babasının dayısı, Hüseyin KAFADAR’ın eniştesi, Ali KAFADAR’ın halasının kocasıdır.Milli Mücadelede 19.12.1918’de düşmana ilk kurşunu atan kahraman.

Ahmet KARA : Milli Mücadelede abisi Mehmet ile beraber çatışmalara katılmıştır.

Ceridin oğlu Süleyman (SÖĞÜT) : Nahsen Paşa’nın Hassa kaymakamlığı sırasında askeri işlerden sorumlu kumandan.

Dönenin oğlu Mehmet ÇAPAR (SÖĞÜT)

Çolak Mustafa

Eğribucaklı Deli Ökkeş METİN

Fadıkların Ahmet ağa (AKBEZ)

Morcanın oğlu kara Mehmet (EĞRİBUCAK)

Hızırın oğlu İbrahim (DÖRTYOL)

Papanın oğlu Mustafa (PAYAS): Eşkıya başı.

Çaylılı Hacı (DÖRTYOL) : Gâvur Hacı da deniyor ise de burada bir karıştırma olabilir (Mülklü Hacı ile karıştırılmış kanaatindeyim ).

Ahmet Karagülle (SÖĞÜT) : Çetelerle iş birliği yaptığı gerekçesiyle Fransızlarca hapsedilip daha sonra serbest bırakılmıştır. Milli Mücadeleye ilk katılanlardandır.

Çukurovalı Murat : 2. Gücük yaylası baskınında hainler tarafından şehit edildi.

Karafakılı Hasan : 2. Gücük yaylası baskınında hainler tarafından şehit edildi.

Akbez Manastırı Kuşatılması :

Karabeyoğlu Mehmet (Sarıbay) (TİYEK)

Fadıkların Ahmet ağa.

Ökkeş (ERGÜNEŞ) (HASSA)

Ceridin oğlu Süleyman

Mehmet KARA

Deli Mustafa ağa

Kara Hasan Paşa

Baba Kürt İbrahim ağa (Kırıkhan Köylerinden)

Danaboruk Hüseyin (BAŞOL)

Sakallı zabit Süleyman efendi (İSLAHİYE)

Kürt Nebu ağa (HALTANLI/ALTINÜZÜM)

Koca Ali SARIBAY (TİYEK) : Nahsen Paşa’dan sonra kaymakam olarak adı geçmektedir. Ilımlı bir insandır. Bundan dolayı olsa gerek Fransız işgalinde bile kaymakamlığını sürdürmüştür.

Teke Mehmet (AKBEZ) : Manastır kuşatması sırasında Maraştan getirilen topu tek başına tepeye çıkaran adam.

Çakal Musa Ağa (COŞKUNER) (TİYEK) : ALİ COŞKUNER’in büyük babasıdır. Maraştan topu getiren ve kullanan topçu çavuş.

GENEL OLARAK

Mehmet KAFADAR (TİYEK) : Hassa kuvayı Milliyesinden çete reisidir.1. Güllükaya muharabesinde Bulgurpınarı’ndaki Fransız karargâhına baskın düzenleyen 26 kahramandan biridir.

Emin Arifi bey (TİYEK) : Hassa kuvayı Milliyesinin reisi.

Nahsen Paşa KUŞ (KARAFAKILI) : Postallı Nahsen olarak ta bilinmektedir. Elimizdeki bilgilere göre düşman işgali dolayısıyla yönetimsiz kalan Hassa’ya gelerek Kaymakamlık yapmıştır. Diğer kurumların başlarına da görevli yerleştirmiştir. Böylece Hassa’da Hükûmet görevi tesis edilmiştir. Fransız guvernörü (Halkın Çolak Gâvur dediği) André ile Fakıuşağı köyünde yaptığı görüşme meşhurdur. Hacılar beyi Mehmet o sıralarda Kaymakam olan Nahsen Paşa’yı Hacılara davet eder. Geçeceği yere de pusu kurdurur. Şehit olur.

İbicek Ali KOCAMAN (ARAPLIUŞAĞI) : Selahattin KOCAMAN’ın büyük babasıdır. Çete reisi olup Nahsen Paşa’nın kurmay heyetinde yer almaktadır. Nahsen Paşa’nın Fransız Guvernörü ile yaptığı görüşmede bulunmuştur.

Eminenoğlu Mustafa SÖNMEZ (TİYEK) : Ali COŞKUNER’in dedesidir. Nahsen Paşa’nın arkadaşlarındandır. Nahsen Paşa, Fransızların adamı Hacılar beyi Mehmet’in adamları tarafından vurulduğunda yanında bulunuyordu.

Güccük Hasan : Nahsen Paşa’nın kaymakamlığı sırasında kurum amirlerinden.

Tıbık Hasan (YOLUKLAR) : Nahsen Paşa çetelerindendir.

Koca Ömer : Nahsen Paşa çetelerindendir.

Kürt Salmanı Poşo: Leçe çetelerinden birinin lideridir.Aşağı Karafakılıyı yakıp,Hassa’ya doğru gelen Fransızlara karşı ; Y.Karafakılı, Söğüt, Yoluklar ve Tiyekliler Yalak mevkiinde mevzilenmişler. Arkadan da A.Karafakılı çeteleri hücum edince, iki ateş arasında kalan düşmanın çoğu ölmüş, bir kısmı Çaltılı suyunda boğulmuş, bazıları da Hacılar’a kaçmışlardır. Bu savaşta bağırmasıyla düşmanı korkutan kahraman işte bu adamdır.

Ali Rıza YILMAZ (KAPULU) : O zamanki Hassa müftüsü. Hassa kuvayı Milliyesinin müfettişi.Meşhur çifte tabancalı müftü diye biliniyordu.

Mehmet Nuri Aydın KONURALP (ANTAKYA) : Yedek subay, emekli öğretmen ve gazetecidir. Antakya Müfrezesi Kumandanı. Milli Mücadele sırasında sık sık Hassa ve Tiyek’e gelmiştir. Hassa’da sınır çalışmaları tamamlanana kadar Köroğlunun Geri’nde beklemiştir. Hatay’daki Milli Mücadeleyi en iyi ve kapsamlı anlatan eserin yazarıdır.

Tayfur SÖKMEN (REYHANLI) : Milli Mücadelede Ahmet SÖKMEN’in Suriyedeki Arap Devleti Hükumetinde görev almasından sonra Reyhanlı çetelerinin başına geçmiştir. Bu münasebetle defalarca Hataydaki Milli Mücadelenin karargâhı olan Hassa’ya ve Tiyek’e gelmiştir. Zaman zaman Nurdağları çeteleri de Tayfur SÖKMEN ile beraber giderek Amik’te savaşmışlardır. Hatay Devleti Cumhur Başkanıdır.

Arık Mehmet oğlu Süleyman TİYEK : Maraş’tan cephane getirme işlerinde çalışarak Milli Mücadeleye katkıda bulunmuştur.

Mehmet Ali TUFAN (SÖĞÜT) : Söğüt mezarlığının güneydoğusundaki Sarkız mevkiinde şiddetli bir çatışma olur. Düşman kumandanı hücum emri vermek için bağırırken ağzından vurmuş ve “ağzından vurdum” diye bağırmıştır.

ALİ COŞKUNER